Weg met de arbeiders en de allochtenen. Awoert aan de Walen, de lammen, de zieken, de werklozen. De pot op, studenten en stakers. Alle macht aan de chauvinisten en de onverdraaglijken. Lang leve de nationalisten, zeloten en foefelaars. Driewerf hoera voor de bullebakken en bankiers. Hoofden gebogen voor de pedopriesters, puriteinen en populisten. Oren gespitst voor de rechters en de rotzakken.  Als het beweegt: privatiseren. Als het geluid maakt: criminaliseren. Als het wantoestanden blootlegt: obscuriseren.

Anno 2012 is bovenstaande paragraaf een jammerlijk accurate destillatie van het courante discours dat zich oms ons allen uitstrekt, in deze nieuwe “Big Society”. De grote maatschappij: dat is de naam die rechts in Groot-Brittannië bedacht voor haar plan om die maatschappij af te breken. Als we weten dat het grote idool van die jongens (u kent haar ongetwijfeld van haar snedige Twitter-quotes en de pruikenoveracting van Meryl Streep) ooit fameus beweerde dat zoiets als een “society” helemaal niet bestaat, beseffen we dat het concept van “doublespeak” hier ver voorbij de zelfparodie is gedreven.

Ook in ons land doet datzelfde “Ieder voor zich, alles voor mij”-clubje zijn duit in het zakje. Bank na bank wordt met geld van de belastingbetaler omhoog gehouden, bonus na bonus wordt met datzelfde geld uitgedeeld aan de verantwoordelijken voor de huidige crisis. Ondertussen wordt op Europees niveau slaafs gehoorzaamd aan de dicataten van diezelfde kortzichtige ratingbureaus die ons eerder van de afgrond duwden. De dikken worden vetter / de mageren nog skeletter, maar ”Iedereen zal moeten inleveren”, klinkt het doodleuk vanuit de verwarmde zwembaden in Keerbergen, vanuit de viersterrenrestaurants in Knokke-Heist.

Waarom zouden ze zich ook schamen? De Vlaamse media, volledig gecontroleerd door een handvol leden van de hoger vermelde club, laat zich met graagte voor de anti-sociale kar spannen: het afbreken van de sociale zekerheid wordt slim omgebogen tot een generatieconflict (verdeel en heers) en de vakbonden zijn lamzakken en profiteurs die de brave harde werkers van ons landgedeelte dwarsbomen voor een extra dag verlof en een verlengd weekend.

Arm en rijk staan samen voor woelige tijden en trekken ze als gelijken tegemoet, zo klinkt het. Oké: de 99% moet roeien en de 1% speelt kapitein, maar de rolverdeling is slechts een detail. Een generatie die nooit een wereld zonder vakbonden heeft moeten kennen klopt zich zelfvoldaan op de borst en breekt als een brave werkbij de staking, gewillige marionetten van de rijken in ruststand. Bij iedere zweepslag op hun rug bedanken ze de slavendrijver en vragen ze meer straf. Ze glimlachen terwijl ze achterwaarts genomen worden door de gehoekte voorbinddildo van de neoliberale grootkapitalisten en schreeuwen om diepere penetratie. Het zijn harde werkers, stuk voor stuk, en ze roeien lustig verder, richting afgrond.

Mijn misdaad is de misdaad van een man die er niet in lukte de strijd tegen verandering aan te gaan. Een man die zich verkeek op ongekende factoren.

Haar misdaad is de misdaad van een vrouw, gemaakt om te bestaan in het albasten zonlicht waarin zij zich heden bevindt, waarin de rijpe diepte van haar huid aandoet als geweven uit de bladen van een witte roos en waarin de gedachte van haar aanraking, voor mij als voor elke sterveling, eindeloze perspectieven opent.

Heden houd ik me echter in. Ik weet hoe het altiijd begint, ik weet hoe het altijd eindigt en herinner me de problemen die ik in het verwerven van die kennis heb veroorzaakt. Ik vertel haar wat ik wil vertellen en verzwijg de rest. De vertroosting geboden door woorden is geen vertroosting, per slot: echte tormenten kan men soms uitzweten, maar nooit uitpraten.

Toch geef ik haar graag het woord, nu. Haar stem is herfstig, onbepaald vermoeid. In de pauzes tussen zinnen kan ik mijn zorgen verdrinken. Ikzelf ga niet onder, ben drijvende en bevrijd. De ankerpunten zijn verdwenen, de gewichten ontketend. Alles is kristalhelder, eenvoudig en vrij.

Nadat Rick Perry door het publiek luidkeels uitgejoeld werd omdat zijn grootvader in Mexico is geboren en de Turkse regering voor “Islamitische terroristen” werd uitgemaakt besloten de kandidaten ons hun oplossing voor de binnenlandse armoede aan te bieden. Na de klassiekers (Vakbonden afschaffen! Lagere belastingen! Vlakke belastingen! Géén belastingen!) kwam Newt Gingrich met een origineel voorstel: arme kinderen uit “bevolkingsgroepen met buitenproportioneel hoge werkloosheid” (lees: niet-blanken) ‘werkethiek’ bij brengen door hen voor een paar rosse dollars de toiletten van hun school te laten schrobben. Oké, dat is een beetje kinderarbeid, maar bekijk het langs de positieve kant: het zou de buitensporige lonen van de conciërges wat inperken (authentieke quote). Gingrichs briljante voorstel om zijn land een aantal eeuwen terug in de tijd te schoppen werd door een wild joelende zaal op een langdurige staande ovatie onthaald.

“Het zou hier niet gebeuren”, kon je vroeger denken bij het zien van zulke tafarelen. Vroeger, in de tijd voor de populairste politicus van ons landsgedeelte een man was met dezelfde hevige hunker om terug te keren naar de middeleeuwen, of toch minstens naar het Ancien Régime. Ik doel dan helaas niet enkel op zijn voorliefde voor dode talen, zijn schijnbaar totale desinteresse in serieuze politieke filosofie van na die dekselse Franse Revolutie, of op zijn voor de rest eerder onschuldige obsessie met de intieme relikwieën van onze Heer.

Het volstaat om vandaag De Standaard open te slaan om een mooie illustratie van de onrustwekkende onderstroom in mans ideologie voor ogen te krijgen: De Wever verkneukelt zich daar over het ongelukkige einde van het “kerstsprookje” genaamd Piotr Koscik, de Poolse marginale dakloze die bij een lokaal OCMW-raadslid op visite mocht komen voor een kerstmaal.

De man blijkt nu geen papieren te hebben, zelfs niet uit zijn thuisland; en heeft ook nooit officieel asiel aangevraagd sinds hij acht jaar geleden in België aankwam. Gevolg: hij moet per direct het land uit en zal derhalve gearresteerd, opgesloten en op een vliegtuig geduwd worden. Hopelijk voor hem brengt de politie geen kussens mee.

Los van enige discussie over haar rechtvaardigheid zou deze uitkomst bij een normale mens niet veel vreugde uitlokken, maar De Wever is geen normale mens. U kan er gif op in nemen dat zijn karakteristieke vettige monkellachje bij het vernemen van dit nieuws op zijn gelaat verscheen, zo veel is duidelijk uit de toon van zijn laatste stuk in De Standaard, waarin hij zich vrolijk maakt over deze nieuwe doorprikking van de zgn. “Goede mens in een slechte wereld”-mythe en er de bevestiging inziet dat het armoedebeleid van de N-VA volledig correct is, al bestaat het slechts uit vier woorden: “Eigen schuld, dikke bult.”

“Het zou hier niet gebeuren”? Het is reeds gebeurd. Mans politieke incompetentie hield hem uit een federale regering die desondanks besmet lijkt door zijn asociale vernietingsdrang, maar in de aanstaande gemeenteverkiezingen lijkt de infiltratie van zijn legertje handlangers op het lokale niveau onstopbaar. Ik heb geen zin meer om het te begrijpen, om zijn tegen alle falen resistente populariteit te blijven verklaren. Als we eerlijk zijn is de meest waarschijnlijke uitleg dat de meerderheid van het electoraat bestaat uit nauwelijks functionerende ignorati met het politieke inzicht van een verfrommeld papieren zakdoekje. Op 14 oktober trekken zij weer allen richting stembus, veel sterkte aan ons allen en dikke bulten voor iedereen.

De aanleiding was een zeer korte reportage over “Het bombardement”, een op stapel staande Nederlandse film die zal handelen over, euhm, het bombardement (op Rotterdam in 1940). De hoofdrol zal vertolkt worden door het voormalige prepuberaal charmezangertje Jantje Smit, een jongen zonder enige acteerervaring die bovendien zelfs geen pro forma auditie moest doen voor de job. De reporter van dienst zocht de verantwoordelijken voor die beslissing op en stelde hun naakte artistieke bankroet en commercieel opportunisme op vrij directe wijze aan de kaak. Op zich zou het geen bijzonderheid mogen zijn dat men zo kritisch rapporteert over een productie van eigen bodem, maar in de ogen van een Vlaming was het dat helaas wel.

Later op de avond was Jan Mulder, ook vaste klant in DWDD, te gast in De Laatste Show. Hij maakte daarin een kritische maar niet echt contesteerbare opmerking over Rusland, met name dat het land corrupt als de pest is, maar deed dit tijdens een item dat duidelijk bedoeld was als louter gezellig en vrijblijvend – zoals alle items in De Laatste Show en al zeker diegenen die (zoals hier het geval was) bedoeld zijn als zelfpromotie voor de VRT. Gevolg was chaos en paniek, een presentator die even niet meer wist wat er gebeurde en controverse alom. Wie de zeepbel van geforceerde leukigheid durft doorprikken moet aan het kruis genageld worden als een zeurkous die zichzelf te serieus neemt, en zo geschiedde dan ook.

Op zich is dat allemaal geen probleem. Zij die zich ergeren aan de ondraagklijke lichtheid van de Vlaamse openbare omroep hebben de vrijheid over te schakelen naar de NOS, de BBC of – waarom niet – Rai Uno, Al Jazeera of Russia Today. Het is 2012! We leven misschien niet in een vrije wereld, maar voor wie zich een digibox kan permiteren is er in ieder geval een vrije ether.

Erger wordt het wanneer dat sfeertje zich ook begint te vertalen naar de nieuwsrapportage van onze openbare omroep, nog steeds de bron waarop het merendeel van de bevolking vertrouwt voor informatie over de actualiteit. Hier komt die houding tot uiting als een soort van laffe journalistieke neutraliteit, waarbij de realiteit van ondergeschikt belang wordt aan een kunstmatige objectiviteit.

Dit was deze week weer merkbaar in de berichtgeving over de verhoogde dan wel verlaagde dotaties aan het koningshuis en de ministerpremies. De N-VA zit in de oppositie met de vingers te draaien en gooit dan maar wat bommetjes, die vervolgens door de overheid weerlegt worden. Het journaal rapporteert met een vast patroon: de N-VA beweert, de regering corrigeert.

De perceptie die ontstaat is dat de waakzame volksbewakers van de N-VA de trucjes van de elite in de kiem gesmoord hebben. Het lijkt me onwaarschijnlijk dat de regering zo dom was te denken dat ze stiekem een loonsverhoging voor zichzelf zouden kunnen invoeren, maar ik kan desondanks niet met 100% zekerheid stellen dat de N-VA gewoon politieke spelletjes aan het spelen was. De ware toedracht is blijkbaar onkenbaar, of het Journaal deed althans niet de moeite om er een uitspraak over te doen. Iedereen mag blijven geloven wat in de eigen kraam past.

Als de ene kant zegt dat 2+2=5, terwijl de andere volhoudt dat het wel degelijk 4 is, zou ik hopen dat een serieuze journalist een rekenmachine bij de hand neemt. Bij de VRT vinden ze dat de kijker zelf maar moet uitzoeken wat de uitkomst zou kunnen zijn.

Toen ik vanmorgen wakkker werd gebeurde er plots helemaal niets.

In mijn dromen, echter, doodde ik een draak, redde ik de wereld en bewandelde ik de platgetreden paden, over geplaveide lanen, in de voetstappen van mijn leven.

Dat leven begon in een ziekenhuis op het grondgebied van Turnhout. Het traag kloppend “Hart van de Kempen” kwam deze week in het nieuws met de ontvoering en verkrachting van een tienermeisje en vanwege het gebrek aan cipiers in haar immer uitdeinende gevangenis.

In peilingen komt de stad steevast uit de bus als de locatie waar de inwoners het minste trots voor hun woonplaats voelen. Dat is niet verwonderlijk. Naast de gevangenis is er nog een rechtbank, en even verderop staat een klein treinstation, het einde van de lijn. In de doodlopende straat van de Kempense spoorwegen is Turnhout de blinde muur op het einde: men kan ofwel terugdraaien, ofwel te pletter slaan.

Tegenover het gerechtsgebouw van Turnhout staat de school waar ik in de saladedagen van de 21ste eeuw mijn weekdagen afwerkte. Ik deed elke dag de route van het station, voorbij een triest casino, voorbij een serieel falend café, voorbij de gevangenis; en ‘s avonds nog eens terug. Het kan onmogelijk kloppen, maar in mijn herinneringen aan die tijd scheen de zon geen enkele dag. Grijze herinneringen aan grijze dagen in een grijze stad.

Niet dat ik ongelukkig was. Zoals de meeste van mijn klasgenoten deed ik weinig meer dan wachten tot het echte leven kon beginnen. In een wachtzaal is een zekere verveling onvermijdelijk, dat hoort bij het territorium. Anders dan mijn klasgenoten was ik niet gehaast, wachtte ik niet vol ongeduld tot mijn nummer aan de beurt zou zijn. Plankenkoorts voor het levenstheater. Eerst nog maar eens oefenen voor de spiegel en zeker weten dat ik mijn tekst goed ingestudeerd had.

Vijf jaar later ben ik minder ver verwijderd van Turnhout dan ik zou willen. Ik heb echter een plan, hou de horizon in de gaten en controleer het antwoordapparaat op nieuwe berichten. Er gaat iets gebeuren, binnenkort. Wanneer de tijden minder mager zijn, wanneer de dobbelsteen juist valt.

Net als 2011 ligt ook de lijstjesperiode intussen tot opluchting van velen achter ons. Ik ben echter nooit iemand geweest die goed aanvoelt wanneer het tijd is om naar huis te gaan en presenteer u, bij wijze van nawee van een muzikaal jaar, de nummers die ik de afgelopen 12 maanden het vaakste heb gedubbelklikt in iTunes, ondanks het feit dat ze ouder zijn dan twee jaar (over leven in het verleden gesproken).

1. The Association – “Windy” (1967)

Dankzij Breaking Bad zal dit nummer nooit meer onschuldig mijn oren inglijden, maar ik betwijfel of dat een slechte zaak is.

2. The Jesus & Mary Chain – “Happy When It Rains” (1987)

De perfecte soundtrack voor een zomer die er nooit een werd. De moegetergde chronologisch melancholische melodramiticus in mij genoot met volle teugen van de vele kansen om met droeve blik door het raam naar buiten te kijken, terwijl de regendruppels zachtjes naar beneden gleden over het glas. Luid en vals meezingen past niet in dat plaatje, maar ik kon me zelden beheersen tijdens de “you were my sunny day rain / you were the clouds in the sky / you were the darkest sky / but your lips spoke gold and honey / that’s why i’m happy when it rains“-passage.

3. Headless Heroes – “Blues Run the Game” (2008)

2011 was het jaar waarin ik eindelijk volledig overstag ging voor de charmes en vocale vermogens van Alela Diane. De cover-plaat “The Silence of Love” die ze in 2008 inzong onder de naam “Headless Heroes” was een aangename ontdekking, deze verbijsterende interpretatie van de Jackson C. Frank – klassieker een onbetwist hoogtepunt.

4. Luna – “La Poupée Qui Fait Non” (2006)

Voor Duchka “het meisje van Bart De Wever” was, bestond ze op het internet reeds als een bloggende furie, vertoevend in de gezelligere regionen van het autisme-spectrum. De naam van haar in de startblokken vastgelopen video-reeks bracht Luna’s excellente coververzameling “Lunafied” uit 2006 weer op de voorgrond van mijn gedachten. Quebecs Frans is altijd al mijn favoriete Frans geweest – in de eerste plaats omdat ik het kan verstaan – en de gitaren zijn, welja, heerlijk Lunafied.

5. Glen Campbell – “Galveston” (1969)

Bij countrylegende Glen Campbell werden onlangs de eerste sporen van Alzheimer vastgesteld. “Ghost on the Canvas” was de naam van het waardig afscheid dat hij dit jaar de wereld instuurde, maar het sterkste moment uit zijn carrière blijft toch zonder twijfel deze prachtige interpretatie van Jimmy Webb’s oorlogsballade “Galveston”. Met veel gevoel voor dramatiek zwellen de strijkers aan en meent een jonge Campbell elke woord wanneer hij zingt “I am so afraid of dying / before I dry the tears she’s crying“.

Zoals hij daar lag, gebonden aan zijn bed door niets dan de zwaartekracht, voelde zijn hoofd grotesk en hol aan, slechts los verbonden met zijn schouders.

Door zijn raam zag hij de lucht, blauw en heet zonder een enkele wolk, slechts bevolkt door het slepende licht van de zon, versleten en mager, met losse draden aan de randen. Hij probeerde de hoek van de zon te schatten, alsook de richting en de sterkte van de wind maar er was niets om zijn oordeel op te baseren. Alles leek verward en vreemd.

Toen het licht eindelijk uitging en de zon achter de horizon zakte verdween ook hij opnieuw, in een sluimering van pijn en verstomming. Zijn voorhoofde bonkte geweldadig en het beeld voor zijn geestesoog was van een misselijkmakende helderheid met de verwijtende aanblik van het meisje, dat hem telkens aankeek maar nooit sprak.

Op het moment van zijn ontwaken was alles aardedonker, maar hij had geen idee hoe laat het was. De zijden gordijnen waren intussen voor het raam getrokken en buiten was een lichte wind opgekomen die hen zachtjes en op onregelmatige wijze heen en weer deed bewegen. Zoals vaker had hij het gevoel slechts enkele momenten te hebben geslapen, en beeldde hij zich in dat het meisje er nog was, en hij hier nog steeds wachtte op haar komst.

In tijden waarin de actualiteit te deprimerend is om het er zelfs nog maar over te hebben kan het goed zijn terug te grijpen naar de woorden van de 21ste eeuwse filosoof Reed, Lou: “When things start getting bad / I just play my music louder“.

Om die reden, alsook omwille van het werkelijk hallucinante succes van mijn song-lijstje (viér downloads!),  hier een klein overzicht  van de tien album die mij dit jaar het meest naar de volumeknop deden grijpen. Ze staan in omgekeerde volgorde, maar wie dat te spannend vindt kan gewoon van onder naar boven lezen.

10. THE BLACK BELLES s/t

Nu Jack White zijn witte strepen definitief aan de haak heeft gehangen kan hij zich volop concentreren op zijn verdere transformatie naar een soort van merknaam voor eenvoudige, “niet te veel akkoorden alstublieft”-retro garagerock. Het laatste groepje uit zijn stal bestond al een tijdje enkel als gestileerde promofoto’s maar leverde dit jaar een verrassend substantieve debuutplaat af. Hoe ze precies klinkt?  ”Honky Tonk Horror” geeft een goed idee.

9. LAURA MARLING A Creature I Don’t Know

Een sterke stem had Laura Marling al, en goeie songs ook, hier en daar. Met “A Creature I Don’t Now” heeft ze nu ook een écht album dat niet meer aanvoelt als de sketches van dat mooie, getalenteerde meisje in de klas waar al de gevoelige jongens stiekem verliefd op waren. Het zich geduldig ontvouwende “Sophia” biedt uitzicht op een indrukwekkende carrière.

8. THE DECEMBERISTS The King Is Dead

Altijd al balancerend op de rand tussen charmante affectatie en zelfparodie leken The Decemberists met “The Hazards of Love” (2009) defenitief de diepte ingestort. De groep werd door inspiratieloze recensenten al jarenlang omschreven als “literaire rock” omdat frontman Colin Meloy wel eens moeilijke woorden durft gebruiken en teksten schrijft die enkel uit de pen kunnen komen van iemand die in zijn eenzame jeugd iets te veel Tolkien gelezen en iets veel Dungeons & Dragons gespeeld heeft. Waar “The Hazards of Love” een bundeling was van al de minst aangename kanten van de groep, bleek “The King Is Dead” echter het tegenovergestelde: pastorale liefdesliedjes in de sfeer van Fairport Convention en pre-wereldfaam R.E.M. Op “Calamity Song” komt Peter Buck zelf zowaar langs, om het genre protypische R.E.M.-riff in te spelen die op R.E.M.-platen al jaren nergens meer te bespeuren was. De moeilijke woorden nemen we er dan graag bij, net als de thesaurus.

7. PJ HARVEY Let England Shake

Een favoriet die ik deel met de wél gerespecteerde critici en het is niet moeilijk te begrijpen waarom. Een conceptplaat over oorlog en miserie sluit niet alleen perfect aan bij deze tijden, Harvey deed ook nog eens uitgebreide research en creëert, mede dankzij de sterke teksten maar ook vanwege de perfect gekozen instrumentatie, een unieke sfeer die bij de eerste akkoorden het nekvel van de luisteraar vastgrijpt en pas loslaat voor “The Colour of the Earth“, het melancholische duet dat het album afsluit, .

6. ACID HOUSE KINGS Music Sounds Better with You

Scandinavische indiepop van het hoogste kaliber. De groep bestaat in 2011 twintig jaar, maar zit met “Music Sounds Better with You” pas aan hun vijfde album. Wie de gepolijste productie, ingenieuze arrangementen en slimme songwriting op bv. “I Just Called to Say Jag Älskar Dig” hoort hoeft zich geen vragen te stellen bij dit trage tempo.

5. THE FEELIES Here Before

Ook “The Feelies” namen hun tijd voor “Here Before”, hun eerste album in twintig jaar. Ze pikken de draad op waar ze hem destijds achterlieten, met een vrij uniek geluid dat het hemelse midden tussen folk rock en jangle pop vindt en daar geruimte tijd rustig blijft rondhangen. De zelfbewuste twijfels in openingsnummer “Nobody Knows” blijken bijgevolg volledig onterecht.

4. THE WAR ON DRUGS Slave Ambient

Wie vooral van The Verve hield voor Richard Ashcroft besloot een popster te worden mag “Slave Ambient” niet aan zich voorbij laten gaan. “Dromerig” en “wazig” zijn het soort vage adjectieven die ik niet graag gebruik, dus laat mij verder zwijgen over het geluid van de groep. Als er in 2011 nog hitsingles zouden bestaan, ware “Baby Missiles” de meest voor de hand liggende kandidaat geweest. Opener “Best Night” geeft dan weer een beter idee van het album.

3. ALELA DIANE & Wild Divine

Alela Diane heb ik het afgelopen jaar al afdoende geprezen. Laat mij hier dan volstaan met een speciale vermelding voor de arrangementen van gewezen R.E.M.-producer Scott Litt , die een belangrijke rol spelen in het smeden van wat zonder twijfel de best klinkende plaat van 2011 is. De eerste zeven songs zouden goed zijn voor een nummer één notering, ware het niet dat de laatste drie beduidend minder overtuigen. Op een album van 38 minuten weegt zoiets door. “The Wind” is een hoogtepunt.

2. SONS AND DAUGHTERS Mirror Mirror

In een unieke gedetaillerde productie presenteert deze Schotse wereldgroep (in een betere wereld) een grand guignol van reële en fictieve horror. Niemand klinkt als Sons & Daughters, niemand zingt als Adele Bethel. Een audio-versie van het gallio-genre is de beste omschrijving die ik kan bedenken, waarvoor mijn excuses – misschien helpt “Rose Red” u meer. Ook Sons & Daughters hebben problemen met de landing: de laatste twee songs zijn prima, maar iets minder overrompelend dan wat vooraf gaat, waardoor ik toch gedwongen ben een voorspelbare nummer één te kiezen.

1. R.E.M. Collapse Into Now

R.E.M. was met voorsprong mijn favoriete groep en het feit dat ik in die zin de verleden tijd moet gebruiken bezorgt me ook nu weer een krop in de keel. “Collapse into Now” is een waardig afscheid, hun beste verzameling songs in meer dan een decennium. “All the Best“, mannen.

Eredames:

PAUL SIMON werd waardig oud op “So Beautiful or So What”, CORNERSHOP ging eindelijk full-Bollywood op “& The Double O Groove of…”, WILCO zat eindelijk goed in de nieuwe MOR-vel op “The Whole Love”, IRON & WINE liet de songs ademen op “Kiss Each other Clean” en CROOKED FINGERS had iets langer mogen werken aan “Breaks in the Armour”, maar wist toch een zekere embryonale charme te vangen in die verzameling veredelde demo’s.

Herinnert u zich ze nog, die goeie ouwe dagen,
van betraande gezichten en lege magen?

Van de bazen niets te vrezen
Wie tekende onder de stippellijn
Leerden ze misschien ooit lezen

Lach nog wat harder
Doe je mond iets verder open
Zodat ze je tanden kunnen zien
Zodat ze weten wat ze kopen

Weet u het nog, hoe het vroeger was?

Toen men niet durfde spreken
Van onvrede geen gewag
Als levende doden zwijgend zwoegen
Uit vrees voor het ontslag

Ik zweerde ooit eden, ik durfde ooit dromen
Het zal mijn nazaten niet meer overkomen
Maar ik trek niet terug over een gebroken weg

Probeer door de vele teintes blauw te kijken
En zie wie zich op wiens rug probeert te verrijken
Het heeft geen zin met het vingertje te zwaaien
Te schudden met het hoofd tot de nek niet meer kan draaien

Draai de klok niet terug
Die goeie ouwe dagen zijn hier zo weer
En vlug.

Vrij naar The Housemartins (1987)

De schijnbaar eindeloze “Music for Life”-actie van Studio Brussel is weer aan haar lange, zelf-feliciterende tocht door de eindejaarsperiode begonnen, en boort daarbij deze keer nieuwe dieptes aan.

Het onderwerp van dit jaar, “diarree”, moet zowat de perfecte illustratie van de wansmakelijkheid van deze hele vertoning zijn. Wie er nog aan twijfelde dat het eigenlijk onderwerp of doel van deze “liefdadigheidsactie” een bijkomstigheid is mag nu zeker zijn dat de marketing boys zich vooral niet te veel het hoofd willen breken om “lollige slogans” te bedenken. “We do give a shit”, “Diarree moet eruit”… het is het topje van de voorspelbare scatalogische humorberg die we dezer dagen collectief moeten beklimmen, want ontsnappen aan het hele circus is door de disproportionele media-aandacht ook dit jaar weer onmogelijk.

Jamaar, “diarree is de grootste doodsoorzaak ter wereld!” zeggen de organisatoren, hun ogen gevuld met barmhartige drift. Indien dit nieuws u verbaast, is dat mogelijk omdat het uiteraard niet echt waar is. Net zoals bij vele andere ziektes waar mensen massaal aan sterven in achtergestelde gebieden is, dit raadt u nooit, armoede de echte moordenaar. Het gebrek aan fatsoenlijk sanitair, of sanitair tout court, is een gevolg daarvan en zeker een belangrijke factor, maar een vervuilde watertoevoer vertaalt zich in tal van ziektebeelden. Verschil is dat de ene al minder geschikt voor punning is dan de andere natuurlijk.

Om die onderliggende oorzaak aan te pakken zijn structurele hervormingen nodig. Men zou kunnen beginnen met – ik gooi maar wat ideetjes rond – de criminele organisatie genaamd de Wereldhandelsorganisatie af te schaffen, of – de Vlaamse onderbuiken lopen massaal gillend de straten in – de overheidsbijdragen aan ontwikkelingshulp en dus ook de belastingen te verhogen. Hoe dan ook komt het er op neer dat we zelf een deel van onze welvaart zullen moeten opofferen om ooit echt iets te verwezenlijken. Iedereen die de recente verkiezingsresultaten in West-Europa doorneemt zal zien dat een dergelijke oplossing onbespreekbaar is. De populairste partij in Vlaanderen heeft het verminderen van eerlijke welvaartsverdeling zelfs als voornaamste strijdpunt in haar programma staan. Het is dan ook nog eens crisis, ziet u, we komen zelf nauwelijks rond, meneer. De economische dwaallichten dwingen ons tot besparing als moderne zelfkastijding; en dan hebben we ook geen zin om het leed van anderen te verzachten.

Kom binnen, “Music for Life”: het perfecte initiatief voor deze plaats en deze tijd. Ze vereist zelfs geen minimale inspanning, maar geeft de ‘donors’ de gelegenheid zichzelf en/of een van hun favoriete liedjes op de radio te horen, een fuif te organiseren of een andere ‘ludieke actie’ op te zetten… voor Afrika natuurlijk, en de diarree enzo, je weet wel. We trekken onze mutsen en wanten aan, voor optredens van toffe artiesten, die we gadeslaan met een warme kop choco op het marktplein. Af en toe kijken we allemaal eens serieus en mompelen we iets over armoede. Zo kunnen we ons niet alleen eens gezellig amuseren,  maar weten we ondertussen ook ons geweten weer een jaar te sussen: twee vliegen in één klap. Nu hij toch uit zijn prepensioen gekomen is, kunnen ze misschien Urbanus ook eens naar dat glazen huis halen. In de jaren ’80 trok die ook een gedeelte van zijn shows uit voor “de arme negertjes”. Die kregen van het publiek een welgemeende “hiep hiep hoera”. Het effect van acties als “Music for Life” is ongeveer hetzelfde.

Toch zal ook dit jaar weer weinig kritiek te lezen zijn op dit hele gebeuren.  Door acties voor “het goede doel” negatief te bejegenen haalt men zich al snel voorspelbare opmerkingen op de hals. Zolang men zelf de wereldarmoede ook niet oplost kan men maar beter zwijgen, dat genre. Toch blijf het een wrang gevoel nalaten, die aanblik van drie radiopresentatoren die – met een ernstige blik in de ogen en het leed van de wereld op de schouders – de gezellige onnozelaar of wilde weldoener uithangen, naargelang de omstandigheden er om vragen. Wanneer het er weer opzit worden ze buitengelaten uit hun “glazen huis”, met bewonderende interviews live in het journaal, alsof ze terug komen van de oorlog, of van een ruimtemissie om een de aarde naderende meteoor op te blazen. Ze hebben natuurlijk geholpen ons knagende geweten een beetje te stillen, zodat we onze bek met kerstmis weer zonder schuldgevoel vol kunnen proppen in veel te dure restaurants. Op het tijdsgewricht tussen 2011 en 2012 is dat misschien inderdaad de grootst mogelijke heldendaad.